Wat is Natural Wine?

Natuurwijn is een unieke stijl van ongefilterde, biologische wijn die met minimale interventie wordt gemaakt. Hoewel er geen gereguleerde definitie bestaat, helpt deze uitgebreide gids wijnliefhebbers te begrijpen wat Natuurwijn onderscheidt van conventionele wijn. Ontdek van biologische landbouw tot spontane fermentatie de essentie van Natuurwijn.

Door de ongebruikelijke manier waarop ze worden gemaakt in vergelijking met wijnen voor de massamarkt (en zelfs de meeste onafhankelijke wijnhuizen), smaken Natuurwijnen doorgaans heel anders.  

Ze kunnen troebel zijn, een vollere, sappigere structuur hebben en aroma’s en proefnotities vertonen die in eerste instantie intens of vreemd kunnen lijken. 

Samengevat in één zin:  Natuurwijnen worden gemaakt van biologisch geteelde druiven, met minimale interventie tijdens het proces waarin druiven in wijn worden omgezet, en met zeer weinig of helemaal geen toevoeging van sulfieten / SO2. 

Dat roept ook de vraag op: wat verwacht een klant wanneer die een Sauvignon Blanc of een Chardonnay kiest?

Er is vraag van klanten naar duidelijkheid over wat ze kunnen verwachten van een fles wijn, en vaak moeten wijnproducenten zich voor hun bedrijfsgroei aan dat verwachtingspatroon aanpassen – zelfs als de wijn zonder toevoegingen anders zou smaken.

En houd in gedachten dat dezelfde klant ook verwacht dat de Sauvignon Blanc van 5,00€ die hij elke week koopt, van jaargang tot jaargang exact hetzelfde smaakt — het weer interesseert hem niet. Hij wil dat de wijn hetzelfde smaakt als hij gewend is. En aan die vraag moet de markt voldoen.

Een producent van massawijn maakt jaarlijks vele honderdduizenden, vaak vele miljoenen, flessen. Zijn uitdaging is om aan de eis van zijn klanten te voldoen dat hun product hetzelfde smaakt. Dat is lastig wanneer het weer, het oogstmoment & andere factoren de kwaliteit en smaak van de druiven elk jaar in zeer grote mate beïnvloeden.

In dit geval kan de producent van massawijn al met een grote supermarkt hebben afgesproken dat hij volgend jaar 300.000 eenheden levert, voordat de wijn is gemaakt, met een contract op basis van kwaliteit, alcoholpercentage, suikergehalte en meer, plus de garantie dat de wijn vrijwel identiek zal smaken aan de vorige jaargang. 

Hoe kan een producent van massawijn elk afzonderlijk flesje overal ter wereld, jaar na jaar, exact hetzelfde laten smaken wanneer hij speelt met de variabele elementen van de natuur? 

De oplossing is de wijn te manipuleren.

In conventionele wijn worden voor de fermentatie vrijwel altijd niet-inheemse gisten gebruikt, omdat de druiven niet chemievrij zijn geteeld. Dat komt doordat de meeste gist op de schil van de druiven groeit; gespoten chemicaliën doden de gist, waardoor een natuurlijke fermentatie niet mogelijk is. 

Vergelijk het met thuis brood bakken. Tenzij je een ‘starter’ hebt, moet je een zakje gist kopen om de fermentatie te beginnen.

De meeste producenten van massawijn zijn in feite meer scheikundigen: ze gebruiken wetenschap om een massaproduct te maken, net zoals bekende voedingsmerken dat doen met ultrabewerkt voedsel. Gist komt voor in heel veel verschillende stammen, die de smaakkenmerken tijdens de fermentatie van de wijn ingrijpend kunnen beïnvloeden. 

Gisten kunnen bepalen hoeveel alcohol een wijn produceert en hoe snel de fermentatie verloopt, maar smaakkenmerken zijn voor producenten een belangrijke factor bij de keuze van de gisten die ze voor hun fermentaties bij een laboratorium kopen.

Stam 71B is een giststam die vaak wordt gebruikt in Beaujolais Nouveau om een bananensmaak te geven door de vorming van isoamylacetaat te verhogen. Deze gist is er als enige verantwoordelijk voor dat de meeste consumenten denken dat dit een natuurlijke smaak is in Beaujolais Gamay, maar in feite wordt die door de gist veroorzaakt.

In Sancerre verklaart een producent dat ⅔ van de producenten specifiek aromatische gisten kiest om de neus van hun Sauvignon Blanc te versterken.

Lalvin ICV-D47 is een wijngist die wordt gebruikt om tropische en citrusachtige tonen te produceren.

Pasteur Red wordt gebruikt om meer kleur te extraheren en wordt daarom vaak gebruikt voor klassieke Bordeaux-wijnen.

We denken vaak dat wijn een natuurlijk product is, maar de waarheid is dat wat je voor lage prijzen in de meeste supermarkten ziet, dat zelden is.

Makers van Natural Wine beginnen vaak een spontane gisting met behulp van de inheemse gisten op de schillen van hun biologisch geteelde druiven, of via een oplossing van gedeeltelijk vergist sap die Pied de Cuve wordt genoemd. De reden is dat elke wijngaard zijn eigen gisten heeft en makers van Natural Wine die willen gebruiken, zonder dat niet-inheemse gisten het wijnbereidingsproces verstoren.

Aan de andere kant vinden grote producenten wilde gisten niet alleen onvoorspelbaar (omdat ze een gisting kunnen bederven), maar kunnen ze ook niet gemakkelijk hun eigen wilde gisten gebruiken als ze dat zouden willen. Druiven voor de massamarkt worden namelijk niet biologisch geteeld en bevatten daarom geen gistcellen op de schillen. Die zijn vóór de oogst met chemicaliën gedood om de wijnstokken en druiven te beschermen. 

Omdat inheemse gisten vaak ongewenst zijn, wordt er bij het eerste kneuzen van de druiven zwavel gebruikt om ervoor te zorgen dat er geen gisten achterblijven die de gekweekte gisten kunnen verstoren, zodat de gisting niet te vroeg begint en in een beter gecontroleerde omgeving plaatsvindt.

De meeste producenten voor de massamarkt kopen hun druiven in bij meerdere wijngaarden, die waarschijnlijk elk op verschillende bodems en met verschillende teeltmethoden zijn aangeplant. Daardoor wordt het op grote schaal nog moeilijker om de wijn hetzelfde te laten smaken.

Smaakversterkers, kleurstoffen, aroma’s, eikenhoutsnippers, citroenzuur, gelatine, suiker en honderden andere wijnbereidingsadditieven en technieken worden in hun fabrieken gebruikt om een eindproduct te creëren dat de wijn meer laat smaken zoals de massamarkt verlangt.

Dit betekent in feite dat het vakmanschap van het verbouwen van wijnstokken om geweldige wijn te produceren minder belangrijk is dan de werkelijke en nogal geheimzinnige magie van manipulatie in de kelder. 

Wijnen voor de massamarkt die je voor lage prijzen in de supermarkt vindt, zijn het resultaat van een indrukwekkende, door fabrieken aangestuurde productieketen met een langdurig marketingverhaal dat miljoenen mensen verleidt om de kwaliteit van hun wijngaarden en druiven te bewonderen, terwijl de wetenschappers in de fabrieken het echte geheim vormen — en dat staat ver af van de kwaliteitswereld van natuurlijke wijnen die je in deze webshop vindt. 

Een veelbesproken onderwerp: het overmatige gebruik van zwavel in de vorm van sulfieten wordt vaak gezien als het meest destructieve element waarop producenten voor de massamarkt vertrouwen voor hun bedrijfsvoering.

Eerlijk is eerlijk: producenten voor de massamarkt hebben eigenlijk weinig keuze als ze grote hoeveelheden wijn tegen extreem lage prijzen willen verkopen en zo’n fabrieksmatig gemaakte wijn willen produceren. Zodra btw, distributiekosten en vergoedingen voor tussenpersonen zijn betaald, blijft er weinig winst per fles over. Daarom is het voor hen belangrijk om een product zoals Pepsi te maken, dat altijd hetzelfde smaakt en in grote volumes kan worden verkocht. Hier zijn sulfieten essentieel.

Zwavel is een conserveermiddel en verwijdert ongewenste bacteriën uit wijn. Het is niet eenvoudig om wijn zonder sulfieten te maken, en zonder de zorgvuldige kennis van een kleinschalige wijnmaker die hiermee vertrouwd is (naast een zeer schone kelder) kan elke wijn bederven en in azijn veranderen of allerlei gebreken ontwikkelen, zoals vluchtige zuren of muisgeur, door zulke ongewenste bacteriën. 

Sulfieten zijn ook een stabilisator, waardoor een wijnmaker het productieproces in feite kan ‘bevriezen’ op het moment waarop hij vindt dat de wijn klaar is. 

De sulfieten doden de resterende ongewenste gisten en zorgen bij een ruime toevoeging voor een wijn die in de loop der tijd nauwelijks verandert, maar al geschikt is om te drinken zodra hij aan de andere kant van de wereld wordt geleverd, omdat de wijn in wezen sterieler is — en er geen slechte bacteriën aanwezig zijn die het product kunnen veranderen.

De reden dat op het etiket van wijnen zonder TOEGEVOEGDE zwavel ‘bevat sulfieten’ staat, is dat SO2 van nature ontstaat tijdens het fermentatieproces. Daarom bevatten alle wijnen — zelfs wijnen waaraan niets is toegevoegd — ENIGE sulfieten die van nature zijn ontstaan. Het is wettelijk verplicht om sulfieten te vermelden op elk voedings- of drankproduct, omdat sommige mensen er allergisch voor zijn.

De discussie over natuurwijn en biodynamische wijnen gaat echter over het toevoegen van sulfieten. 

Sommige wijnmakers schrijven iets in de trant van: “Bevat sulfieten. Geen toegevoegd” of “Bevat van nature voorkomende sulfieten”

Wat veel wijndrinkers niet weten en verrassend vinden, is dat zelfs biologisch gecertificeerde wijnen in de EU honderden toevoegingen in de kelder mogen gebruiken! De introductie van QR-codes op wijnflessen kan ervoor zorgen dat meer gewone wijnliefhebbers weten wat er daadwerkelijk in hun wijnen gaat.

Zolang de druiven bij de oogst biologisch waren en bepaalde regels worden gevolgd, mag de wijn als biologisch worden aangemerkt. Maar in de kelder kunnen aan biologische wijn chemicaliën en toevoegingen worden toegevoegd. Sommigen vragen zich daarom af hoe essentieel het in de eerste plaats is om biologische druiven te hebben, als er bij veel goedkope, in massa geproduceerde biologische wijnen in de kelder zoveel manipulatie plaatsvindt.

Wat betreft de wijnen die je misschien in een zelfstandige wijnwinkel vindt, van producenten die in plaats daarvan meer dan 100.000 flessen maken: zij zullen waarschijnlijker vergelijkbare massaproductiemethoden niet volgen. In hoeverre dat gebeurt, is echt vaak terug te zien in de prijs: een conventionele producent van fijne wijn zal zijn wijnen waarschijnlijk minder manipuleren dan een goedkope conventionele producent, omdat de kwaliteit van zijn druiven en zijn vaardigheden in de kelder minder ingrijpen vereisen.

Een element dat Natuurwijn zo anders maakt dan de hierboven beschreven wijnen (naast een ongelooflijk verschil in diepte van smaak!) is filtratie.

Hoewel er geen strikte definitie bestaat, is vrijwel iedereen het erover eens dat natuurwijnen volgens de volgende principes worden gemaakt:

• Alleen druiven gebruiken die biologisch of biodynamisch zijn geteeld. Certificering is echter niet vereist om als natuurwijn te worden beschouwd.
• Voor de fermentatie alleen inheemse of wilde gisten gebruiken.
• Geen toegevoegde smaakversterkers, suiker of zuur gebruiken en geen manipulatietechnieken toepassen.
• Geen klaring en zeer beperkt gebruik van filtratie, als er al filtratie wordt toegepast.
• Tijdens de wijnproductie of het bottelen zo min mogelijk sulfieten gebruiken, waarbij helemaal geen sulfieten de voorkeur heeft.

Houd er opnieuw rekening mee dat sommigen erop staan dat alleen wijn waaraan in geen enkele fase zwavel is toegevoegd, echte natuurwijn is. Dit is de moeilijkste wijn om te maken, omdat de wijn dan veel gevoeliger is voor gebreken. Zie het gebruik van zwavel als een manier om bacteriën in wijn te doden… maar daarmee kunnen ook de goede bacteriën worden gedood die de wijn ten goede komen, evenals slechte bacteriën die de wijn zouden kunnen bederven.

Wijnen zonder toegevoegde sulfieten worden vaak aangeduid met de volgende termen: Living Wines / Vin Vivant, Zero-Zero Wines, Pure Wine, Vin Pur Jus. Wijnmakers vermelden soms op hun etiketten “Nothing Added, Nothing Taken Away” om te benadrukken dat er geen zwavel (of iets anders) aan hun wijnen is toegevoegd.

Biodynamische wijnen zijn niet hetzelfde als natuurwijnen, maar de meeste natuurwijnen worden biodynamisch gemaakt, met holistische werkwijzen en een landbouwbenadering die is beïnvloed door de leer van Rudolf Steiner. 

Natuurwijnen onderscheiden zich vooral door de aanpak rond interventie in de kelder en filtratie, en niet zozeer door een kwaliteitsgerichte aanpak die specifiek in de wijngaarden “meer dan biologisch” is. Natuurwijnen zijn over het algemeen ook niet gecertificeerd door een officiële organisatie (er zijn er enkele, zoals Vins Method Nature), maar niet op de schaal van grote biodynamische certificeringen zoals Demeter.

Natuurwijnen kunnen soms gebreken ontwikkelen door het ontbreken van toegevoegde sulfieten. Veelvoorkomende gebreken zijn:

Muis: een bacteriële afwijking die een onaangename nasmaak veroorzaakt. 

Hoge vluchtige zuurgraad (V.A.): een zure verbinding die resulteert in een azijnachtige geur of de geur van nagellakremover. 

Overmatige Brettanomyces (Brett): voegt aardse of stalachtige aroma's toe, die in kleine hoeveelheden wenselijk kunnen zijn.

Muis, ook wel muizigheid genoemd, is een microbieel probleem dat sommige wijnen zonder toegevoegde sulfieten treft. Het veroorzaakt enkele seconden na contact met de tong een vreemde sensatie en smaak. Het wordt muis genoemd omdat het doet denken aan de sensatie die je zou ervaren als je je voorstelt dat je het zaagsel uit een muizenkooi eet: het droogt niet alleen het gehemelte uit, maar is ook zeer onaangenaam. De angst voor muis is de reden waarom veel producenten zwavel aan hun wijnen toevoegen. 

Muis wordt meestal pas na het bottelen voor het eerst opgemerkt en kan na verloop van tijd in de fles zelfs vervagen. Daarom houden wijnmakers die zonder zwavel werken hun wijnen vaak een tijdje achter voordat ze deze vrijgeven, om er zeker van te zijn dat er geen muis ontstaat door de flesstress tijdens transport. Sommige zero-zero-wijnmakers die we kennen hebben 40.000 flessen wijn nog niet op de markt gebracht vanwege muis; ze moeten wachten tot het verschijnsel vervaagt. Dit is de realiteit voor wijnmakers die zonder toegevoegde sulfieten werken: het is een uitdaging en dingen pakken niet altijd goed uit. Hoe vakkundig iemand ook is, uiteindelijk komt het neer op bacteriën.

Een klein beetje sulfiet kan muis voorkomen. Daarom voegen de meeste natuurwijnmakers bij het bottelen een kleine hoeveelheid toe, om de wijn te behouden in de staat waarin deze wordt vrijgegeven.

Brettanomyces, meestal ‘Brett’ genoemd, komt oorspronkelijk vanuit de schillen van druiven uit de wijngaard bij een wijnmakerij terecht, of vanuit vaten… en soms via fruitvliegjes. Er is geen eenvoudige oplossing voor, maar dit organisme geeft aroma’s van stal, bezweet leer en soms pleisters af. Hoewel… het ook licht appetijtelijke, zacht florale tonen kan voortbrengen. Er zijn twee kampen rond Brett: sommigen zijn er dol op, anderen haten het. In gematigde hoeveelheden is het vaak niet al te storend, maar het kan overheersen en ervoor zorgen dat een wijn zeer, zeer rustiek aanvoelt.

Hoewel het algemene proces voor het maken van Orange wine vaak hetzelfde is, kan de duur van het schilcontact invloed hebben op de intensiteit van de maceratiesmaken. Dit wordt ook beïnvloed door het druivenras en de dikte van de druivenschil. Sommige wijnen die met de schillen zijn gemacereerd kunnen zeer soepel en speels smaken, zonder tannine, terwijl de meeste behoorlijk krachtig kunnen zijn door hun tanninestructuur. De wijnen uit Kakheti in Oost-Georgië, waar de wijnen vaak minstens 6 maanden in Qvevri macereren, staan bekend om hun sterke tannines en hebben daarom veel tijd nodig om te rijpen voordat ze toegankelijker worden. 

De regio Friuli in het noordoosten van Italië en delen van Slovenië staan bekend als experts in het maken van Orange wine, met producenten als Radikon en Gravner die de wereld laten zien welke stijl er in de regio kan worden gemaakt. De wijnen hebben structuur en tannine, evenals elegantie en complexiteit.

De druif Pinot Grigio, ook bekend als Pinot Gris, Grauburgunder of zelfs Rülander, is een druif met een roze schil die bij de bereiding van orange wine een levendige koperkleurige Rosé-kleur krijgt.

Dit type wijn, waarbij Pinot Grigio op de schillen heeft gemacereerd, staat in Italië bekend als Ramato en in Slovenië, waar deze stijl erg populair is, als Sivi-wijn. Deze stijl van Pinot Gris met schilcontact is ook erg populair in de Elzas, als levendige Franse wijn. Het is in wezen een orange wine, maar de kleur is anders dan bij de meeste andere; de smaken zijn vergelijkbaar, al zijn ze bij maceratie vaak iets fruitiger dan die van andere druiven.

Er zijn honderden populaire producenten van Natuurwijn, maar als je nieuw bent met Natuurwijn raden we aan om te beginnen met enkele gemakkelijk drinkbare wijnen van producenten uit Europa. 

Overweeg de volgende producenten van Natuurwijn, ideaal om verschillende wijnen te proberen als je nieuw bent met Natuurwijn. 

Pittnauer, Koppitsch & Ziniel Wines uit Oostenrijk

Patrick Bouju, Bobinet & Les Vins Pirouettes in Frankrijk

Marto Wines, Lelle Ihr Weine, Brand Bros & Vin De Lagamba in Duitsland 

Clos Lentiscus, Vinessens of  Entre Vinyes in Spanje

Lammidia, Porta del Vento  en Mirco Mariotti in Italië

Dat is geweldig! We raden aan om de meer speelse stijl Natural Wines te proberen, die in onze webshop als zodanig worden aangeduid en ook allemaal betaalbaarder zijn. Deze wijnen drinken gemakkelijk, zijn speels en hebben meestal een smaakprofiel dat sterk verschilt van traditioneel gemaakte wijnen.

Bekijk de leuke wijnen HIER

Liever dat wij kiezen? We hebben speciaal daarvoor een Natural Wine-box samengesteld, die je hier kunt vinden.

We hebben ook een wijnclub als je je wilt abonneren op maandelijkse of zelfs tweemaandelijkse wijnleveringen. Op elk moment opzegbaar.